Anasayfa » Özel Eğitim » Çocuklarda Entellektüel Yeti Eksikliği (Zeka Geriliği) ve Nedenleri?

Çocuklarda Entellektüel Yeti Eksikliği (Zeka Geriliği) ve Nedenleri?

Entellektüel Yeti Eksikliği (EYE) yani Zeka Geriliği; genellikle bebeklik döneminde başlayan ve bireyin tüm yaşamını etkileyen, genel zeka bölümünün 70 puanın altında ölçüldüğü ve kişinin hayatla başetmede özel bir yardıma ihtiyaç duymuş olduğu düşük zihinsel yeteneği ifade etmektedir.

Entellektüel Yeti Eksikliği (EYE); olan çocukların temelde yaşadıkları problemler iki türlüdür. Bunlardan ilki düşünme yetileri (becerileri) ile ilgili olan soyut düşünme, yargılama, planlama, ayrıntılı düşünme, muhakeme yapma, problem çözme ve genel öğrenme (okul ortamında ve deneyimlerden öğrenme) ile ilgili problemlerdir. (Burada EYE ancak bireysel zeka testleri ile tespit edilebilir olup 70 ZB puanının altında kalan kişiler için geçerlidir.)

EYE’de ayırıcı ikinci öğe ise bu tip kişilerin hayatlarına devam edebilmek için genellikle dışarıdan birinin yardımına ihtiyaç duymalarıdır. EYE olan çocuk veya yetişkinlerin normal hayatın gerekleri olan okula, işe ve aileye uyum sağalama yetileri genellikle normalin altında olmaktadır. EYE olan çocuk ve yetişkinlerin temel uyum becerilerini etkileyen unsurlar üç ayrı başlıkta incelenebilir.

  1. Dil becerisi, matematik, okuma, yazma, muhakeme ve problem çözme ile ilgili ve hafıza gücüne dayanan kavramsal alan sorunları,
  2. Empati yeteneğindeki beceriksizlik, iletişim becerilerinin zayıf olması, diğer insanların yaşantılarının farkına varma, sosyal yargı ve öz düzenleme gibi yetileri içeren sosyal becerilerdeki eksiklikler,
  3. Davranışlarını düzenleme, var olan iş ve görevlerini düzenleme becerisi, parayı idare etme ve doğru kullanma, kişisel bakımını uygun şekilde yatma, çalışma ve dinlenme yer ve sürelerini ayarlama gibi uygulama becerilerindeki eksikliklerdir.

EYE (Zeka Geriliği) olan kişilerde yukarıda saydığımız alan ve becerilerde oransal olarak farklılıklar olsa da mahiyet anlamında mutlaka birer eksiklik gözlemlenmektedir. Bu nedenle eğer sizde çocuklarınız da yukarıda saydığımız eksiklerin bir kısmını ve hepsini gözlemliyorsanız bizimle iletişime geçerek çocuğunuza Zeka Testi yaptırabilirsiniz.

EYE, doğası gereği henüz çocukluk hatta doğum öncesi dönemde dahi ortaya çıkabilen bir tür gelişimsel bozukluktur. Zira genellikle EYE çocukluk döneminde ortaya çıktığından erken dönemde tanı ve tedbir işlemlerinin başlatılması çok önemlidir. Ancak EYE kişilerde 18 yaşından sonrada görülebilmektedir fakat bu durumda ilk akla gelmesi gereken unsur nörogelişimsel bir bozukluk ihtimali değil “Majör Nörobilişsel Bozukluk (demans)” olmalıdır.

Çocuğunuzla ilgili bir uzmana gitmeden önce doğru ve güvenilir bir uzman seçtiğinizden emin olmalısınız. Zira zaman zaman çocuklarının davranışlarının ve özelliklerinin kaynağının zihinsel yetersizlikle karıştırılan başka problemlerin görülememesi nedeniyle yanlış ve hataları bir sürecin başlamasına neden olunabilmektedir.Örneğin tespit edilemeyen kısmi duyusal sorunlar ve öğrenme güçlükleri çocukların öyle olmamalarına rağmen zeka geriliği  yaşadıklarına dair etiketlenmelerine neden olabilmektedir. Bu gibi durumlarda çocuklarınızın daha farklı psikolojik sorunlar yaşayabilmelerine neden olmaktadır.

Çocuklarda görülen farklı davranış sorunları ile EYE (Zeka Geriliği) arasında bir ilişki olsa da temelde biz uzmanlar için bu davranış sorunları (saldırganlık, bağımlılık, dürtüsellik, pasiflik, kendini yaralama, inatçılık, düşük özgüven, düşük sıkıntı toleransı, saf ve kolay kandırılabilme vb. gibi) tanı için bir kriter oluşturmaktadır. Yani bu davranış sorunları olan her çocuk EYE tanısı alabilir diyemeyiz. Birde EYE tanısı almış çocukların fiziksel olarak normal göründükleri bilinse de bazıların da belirgin olarak fiziksel farklılıkların olması (Down Sendromu gibi.) yine tanılama için yardımcı bir unsur olabilmektedir.

EYE (Zeka Geriliği) toplumda genel nüfusun yaklaşık %1’nde görülmektedir. Erkeklerde görülme oranı ise kadınlara göre (kabaca) 3,2 kat daha fazladır.

EYE (Zeka Geriliğinin) Nedenleri Nelerdir?

EYE’nin birçok nedeni bulunmakla beraber en genel sınıflandırılmış nedenleri; genetik anormallikler, kimyasal etkiler, yapısal beyin hasarları, doğuştan gelen metabolik bozukluklar ve çocukluk dönemi hastalıkları (havale geçirme gibi)dır. EYE (Zeka Geriliğinin) nedenlerini temel başlıkları ile şu şekilde özetleyebiliriz.

Genetik Nedenler: Kromozomsal anormallikler, Tay-Sachs ve tüberküloz. EYE’ne yol açma oranı %5 civarındadır.

Erken Hamilelik Faktörleri: Trisomi 21 (Down Sendromu), annenin madde kullanması ve hamilelik döneminde yaşanan enfeksiyonlar. EYE’ne yol açma oranı %30 civarındadır.

Geç Hamilelik ve Perinatal Faktörler: Doğumların prematüre, anoksi, doğum travması ve anne karnında ceninin yeterince beslenememesi. EYE’ne yol açma oranı %10 civarındadır.

Çocuklukla Edinilmiş Fiziksel Durumlar: Çocukların yaşadıkları kurşun zehirlenmeleri, enfeksiyona bağlı hastalıklar ve travmatik etkileri olan durumlar.EYE’ne yol açma oranı %5 civarındadır.

Çevresel Etkiler ve Ruhsal Bozukluklar: Kültürel yoksunluk, erken dönemde başlamış şizofreni gibi. EYE’ne yol açma oranı %20 civarındadır.

Tanımlanamayan Nedenler: Sadece zeka ZB puanın ile tanımlanamayacak olan ve içinde bir çok unsur ile birbirine uymayan davranış ve zeka özelliklerinin gözlemler yoluyla tespit edilmesi sonucu ortaya çıkarılabilen nedenlerdir. EYE’ne yol açma oranı %30 civarındadır.

Çocuğunuzda Entellektüel Yeti Eksikliği (Zeka Geriliği) Varsa Ne Yapmalısınız?

  • Çocuğunuza Entellektüel Yeti Eksikliği olduğunu düşüyorsanız veya en azından bundan şüphe duyuyorsanız öncelikle bu gözlemlerini gerçekçi bir şekilde değerlendirin veya evde yaşayan başka yetişkinler varsa onlardan da gözlemlerini alın.
  • Çocuğunuzdaki gözlemlerinizi yukarıda belirttiğim kriterlere göre değerlendirin,
  • Çocuğunuza olduğundan farklı davranmamaya çalışın,
  • Kendinizi veya eşinizi suçlamayın,
  • Çocuğunuzda EYE olduğundan emin olduğunuzu düşünüyorsanız bunu inkar etmeye veya yok saymaya çalışmayın.
  • Mutlaka çocuğunuza iyi uzman aracılığıyla zeka testi yaptırın. İsterseniz kurumumuzda çocuğunuza Zeka Testi yaptırabilirsiniz. Lütfen daha fazla gecikmeden bizden  Randevu Alınız.
  • Çocuğunuzla birlikte devam ettiğiniz uzmanın görüş ve önerilerine ve sizi yönlendirmelerine güvenerek çocuğunuz için en erken dönemde tüm tedbirleri alabilmek için işbirliği için de olun.

Mutlu Olun, Huzurlu Kalın….

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir